Fason Radyo’dan herkese selamlar! Ben Stelyo. Ege’nin karşı kıyısından bugünün gündemini masanıza getirdim. Komşu basınında bugün nostalji rüzgarları esiyor desek yeridir. Gündemin ana maddesi, bundan tam 30 yıl önce yaşanan ve iki ülkeyi savaşın eşiğine getiren Kardak (onların deyişiyle İmia) krizi. Arşivler açılmış, “tarihi gerçekleri kanıtlayan belgeler” manşetlere taşınmış. Bir de tabii, Türkiye’yi ve uluslararası ilişkileri bir Türk atasözüyle açıklamaya çalışan ilginç bir köşe yazısı var. Gelin, dalalım bakalım bugün gazete sayfalarında neler varmış.
Ta Nea: Kardak Krizinin 30. Yılı ve “Tarihi Gerçekleri Kanıtlayan” Belgeler
Bugünün yıldızı kesinlikle Ta Nea gazetesi. Kardak krizinin 30. yılı şerefine, eski Başbakan Kostas Simitis’in kişisel arşivinden çıkan “belgeleri” ve haritaları yayınlamışlar. Ama ne belgeler! Amerikan, İngiliz, Rus ve hatta 1950’lerden kalma Türk haritaları bile var. Bütün bu belgeler, tek bir “tarihi gerçeği” kanıtlamak için bir araya getirilmiş: Kardak kayalıklarının Yunan toprağı olduğu.
Haber, krizin kronolojisini de uzun uzun anlatıyor. Her şey Aralık 1995’te bir Türk kargo gemisinin karaya oturmasıyla başlamış. Gazeteye göre Türk kaptan, “Türk sularında olduğunu” iddia ederek Yunan yardımını reddetmiş. Vay canına, ne cüret ama! Sonra Türk Dışişleri Bakanlığı da bu kayalıkların Türk tapu kayıtlarında olduğunu bildirmiş. İşte film burada kopuyor.
Olayların fitilini ateşleyen gelişme ise Kalimnos Belediye Başkanı’nın bir grup insanla kayalıklara gidip Yunan bayrağı dikmesi. Haberde bu eylem, Türkiye’nin iddialarından “rahatsız olan” bir belediye başkanının masum bir tepkisi olarak sunuluyor. E tabii, komşunun “burası benim tapulu malım” dediği yere bayrak dikmek son derece normal bir komşuluk jestidir, değil mi? Ardından Hürriyet gazetesi muhabirlerinin helikopterle gidip Türk bayrağı dikmesi ise “şov” ve “provokasyon” olarak niteleniyor. Biri tepki, diğeri provokasyon. Notumuzu aldık.
Sonrası malum; bayrak savaşları, iki ülkenin donanmalarının bölgeye yığılması ve tırmanan gerginlik. Bu gerilimin ortasında, keşif uçuşu yapan bir Yunan helikopterinin düşmesi ve üç mürettebatının hayatını kaybetmesi ise krizin en trajik anı. Elbette böyle bir gerilimin en acı sonucu, ne için olduğu anlamsızlaşan can kayıplarıdır.
Haberin en can alıcı kısımlarından biri de dönemin Yunan hükümetinin, bu haritalarla birlikte Avrupa Birliği üyelerine bir memorandum gönderdiğini anlatması. Bu memorandumda Türkiye’nin “Avrupa’nın savaş sonrası statükosunu baltaladığı” ve Yunanistan’ın sınırlarının aynı zamanda AB’nin dış sınırları olduğu vurgulanmış. Düşünsenize, iki çobanın keçilerini otlatacağı iki kayalık yüzünden Avrupa’nın tüm güvenlik mimarisi tehlikeye girmiş. Neyse ki komşularımız durumu bu kadar ciddi ve büyük bir perspektiften görüp Avrupa ailesini anında bilgilendirmişler. Bill Clinton’ın o meşhur “üzerinde birkaç koyundan başka bir şey yaşamayan kayalıklar için savaşacaklarına inanamadım” sözünü de hatırlatmadan geçmeyelim.
Kısacası Ta Nea, 30 yıl sonra bile olayı tek bir perspektiften, “Türkler hak iddia etti, biz de kendimizi ve tarihi gerçekleri savunduk” anlatısıyla sunmaya devam ediyor. Tarih ne ilginç bir bilim dalı, değil mi? Herkesin kendi arşivinden kendi “gerçekleri” çıkıyor.
eKathimerini: Köprüdeki Ayı ve Türkiye’nin “Dayıları”
Gelelim eKathimerini gazetesindeki o ilginç köşe yazısına. Başlık şu: “Köprüdeki ayılar ve Türkiye’nin ‘dayıları'”. Yazı, hepimizin bildiği bir Türk atasözüyle başlıyor: “Köprüden geçene kadar ayıya dayı diyeceksin.”
Anlaşılan o ki, komşularımız bizim atasözlerimizi bizden daha farklı yorumlamayı seviyor. Bu metafora göre “köprüdeki ayı” elbette Türkiye oluyor. Kendinizi köprüden geçen masum yolcu olarak konumlandırdığınızda, karşı tarafı da kaba kuvvet sahibi, akıl ve mantıkla hareket etmeyen, sadece gücünü yatıştırmak için geçici olarak “dayı” demek zorunda kaldığınız vahşi bir varlık olarak tanımlamış oluyorsunuz.
Bu bakış açısı aslında oldukça aydınlatıcı. İlişkileri eşit iki komşu, iki müttefik veya iki rakip olarak değil de; medeni bir insan ile idare edilmesi gereken vahşi bir güç arasında görüyor. Bu “ayı” metaforu, diyalog ve müzakere kapısını baştan kapatıp, ilişkiyi sadece bir “idare etme” ve “savuşturma” problemine indirgiyor. O köprünün kime ait olduğu, kimin nereden gelip nereye gittiği gibi detaylar ise pek önemli olmuyor anlaşılan. Önemli olan tek şey, “ayı”nın bir an önce yolunuzdan çekilmesi. Ne diyelim, zengin bir kültürümüz, birbirinden güzel atasözlerimiz var. Herkes kendine uygun olanı seçip kullanmakta özgür tabii.